Pet godina Trebinje Jazz Festivala obilježit će se kroz pet festivalskih dana, od 25. do 29. augusta, u gradu koji je s vremenom postao njegov prepoznatljiv dio. Od prvog izdanja do danas, festival je izrastao u važan dio kulturnog ljeta Trebinja, gradeći vlastiti identitet kroz muziku, publiku i ambijente grada.
Prije pet godina Trebinje Jazz Festival pokrenut je s namjerom da obogati kulturnu ponudu grada, a već prvo izdanje pokazalo je da za takvu priču postoji interes publike. Festival je kroz naredna izdanja rastao i programski se širio, dovodeći u Trebinje umjetnike iz različitih zemalja i povezujući savremeni džez s autentičnim gradskim ambijentima, čime je postepeno izgradio vlastiti identitet.
Kroz dosadašnja izdanja Trebinje Jazz Festival ugostio je brojna značajna imena regionalne i evropske muzičke scene, među kojima su Vlatko Stefanovski, Tamara Obrovac, Kralj Čačka, Oleg Kirijev, Rundek Eko Kvartet, Beogradski džez kvartet, Petar Z i Bisera Veletanlić uz bend Vasila Hadžimanova. Raznovrsnost izvođača postala je jedno od obilježja festivala, ali je kroz sve njegove programe ostala prisutna ista ideja – spojiti kvalitetnu muziku s karakterom Trebinja i njegovim prepoznatljivim ambijentima.
Danas, na petom izdanju, više nije riječ o festivalu koji tek traži svoje mjesto. Trebinje Jazz Festival postao je dio kulturnog ljeta ovog grada, ali i događaj koji publiku i muzičare dovodi u Trebinje izvan njegovih lokalnih granica. Upravo o tom putu, ideji od koje je sve počelo, festivalskom identitetu koji se gradio kroz godine i onome što slijedi razgovarali smo za Dert Music s Miljanom Vukovićem, iz Kulturnog centra Trebinje i Trebinje Jazz Festivala.
„Već prvo izdanje pokazalo je da za takav festival postoji publika, a svaka naredna godina potvrđivala nam je da smo na dobrom putu“, kaže za Dert Music Miljan Vuković iz Kulturnog centra Trebinje i Trebinje Jazz Festivala.
Kako ističe Vuković, jedan od važnih pokazatelja da je festival prerastao okvire lokalne kulturne manifestacije jesu ljudi koji svoj dolazak i odmor u Trebinju planiraju prema datumima festivala, ali i muzičari koji se sami javljaju sa željom da nastupe.
„To su za mene mnogo važnije potvrde od bilo kakvih velikih riječi“, kaže Vuković.
Festival koji jazz ne zatvara u okvire
Identitet festivala od početka nije građen na strogoj definiciji džeza. Naprotiv, ideja je bila sačuvati ono što je u samoj prirodi ove muzike – slobodu, improvizaciju, otvorenost i mogućnost susreta različitih muzičkih jezika.
Iz tog razloga ovogodišnji program, kojim festival obilježava peto izdanje, donosi izvođače i projekte koji na prvi pogled pripadaju različitim muzičkim svjetovima. Rambo Amadeus će nastupom u Quartetu otvoriti festival 25. augusta u 21h, dok će omaž Vladi Divljanu i 26. augusta povezati upravo ono što je postalo jedno od osnovnih festivalskih pravila – autentičnost i kvalitet, bez potrebe da se muzika zatvara u unaprijed određene žanrovske okvire. Festival se nastavlja 27. avgusta u Starom gradu koncertom Dino & Groove Society, nakon čega slijedi Irena Blagojević & Jazz friends 28. avgusta u Bašti 74. Festival se završava koncertom The Belgrade Dixielend Orchestra koji će 29. avgusta u bašti Platani održati svoj koncert posljednje festivalske večeri.
„Nikada nismo željeli da jazz zatvorimo u strogo određene okvire. Za mene je jazz prije svega sloboda, improvizacija, kvalitet i mogućnost da se različiti muzički jezici susretnu“, objašnjava Vuković.
Rambo Amadeus teško se može smjestiti u jednu muzičku ladicu, Vlada Divljan ostavio je dubok trag u muzici ovog prostora, dok Diksilend publiku vraća prema korijenima jazz i jednom drugačijem vremenu i zvuku.
Njihova različitost zato nije slabost programa, već njegov koncept.
„Nije nam cilj da svake večeri publici ponudimo isti zvuk, nego da je povedemo kroz različite muzičke forme koje imaju zajednički imenitelj u kvalitetu, kreativnosti i slobodi izraza“, kaže Vuković.
Kada grad postane dio muzike
Posebnu dimenziju festivalu daje upravo Trebinje.
Koncert pod platanima nije isti kao koncert u Starom gradu, na obali Trebišnjice ili na Crkvini. Svaki od tih prostora mijenja atmosferu muzike i postaje dio festivalskog doživljaja.
Zbog toga publika na Trebinje Jazz Festival ne dolazi samo zbog izvođača, nego i zbog grada u kojem se muzika događa.
„Muziku izvodimo na mjestima koja imaju svoju istoriju, atmosferu i značaj za grad, tako da publika ne dolazi samo na koncert, nego dobija kompletan doživljaj Trebinja“, ističe Vuković.
Upravo je spoj kvalitetnog programa, ambijenta i otvorenosti ono po čemu festival želi biti prepoznatljiv.
Neke od festivalskih večeri ostale su u pamćenju upravo zbog prostora u kojem su se održavale, a organizatori vjeruju da je ta povezanost muzike i grada jedan od razloga zbog kojih se publika vraća.
Pet godina poslije – sve više mladih u publici
Peto izdanje ima i simboličnu težinu. Nakon četiri godine više nije riječ o manifestaciji koja tek pokušava pronaći svoju publiku. Festival je izgradio krug ljudi koji mu se vraćaju, a posebno raduje sve veće prisustvo mladih.
U tome se ogleda i jedna od prvobitnih ideja festivala – približiti kvalitetnu muziku novim generacijama i pokazati da džez ne mora biti udaljen, težak ili rezervisan za uski krug poznavalaca.
„Posebno mi je važno što među publikom vidimo sve više mladih ljudi, jer je edukativna uloga festivala bila jedan od razloga zbog kojih smo ga uopšte pokrenuli“, kaže Vuković.
Budućnost, kontinuitet i očuvanje identiteta
Peto izdanje nije kraj jednog poglavlja, već prilika da festival nastavi da raste, ali bez gubitka onoga što ga je učinilo prepoznatljivim.
Kada govori o narednih pet godina, Vuković naglašava potrebu da se festival razvija prirodno, uz kontinuirano podizanje kvaliteta programa i organizacije, dovođenje zanimljivih izvođača i očuvanje festivalskog karaktera.
„Važnije je da festival raste prirodno, da svake godine podižemo kvalitet programa i organizacije, dovodimo zanimljive izvođače i sačuvamo ono zbog čega je postao prepoznatljiv“, kaže Vuković.
Upravo kontinuitet, a ne samo veličina festivala, predstavlja jedan od najvećih izazova koji su pred organizatorima. Sačuvati publiku, privući nove generacije, ostati otvoren prema različitim muzičkim izrazima i istovremeno njegovati vezu sa Trebinjem – čini se da je to put kojim festival želi nastaviti.
Prošle godine Vuković je rekao da Trebinje Jazz Festival tek ima svoje najbolje godine pred sobom. Nakon petog izdanja, kaže, još više vjeruje u to.
Muzika dostupna svima
Dodatna vrijednost ovogodišnjeg izdanja jeste činjenica da su svi koncerti besplatni, zahvaljujući podršci Grada Trebinja i Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske.
Rezervacije mjesta nisu predviđene, pa organizatori, s obzirom na dosadašnje interesovanje, publici preporučuju da na koncertne lokacije dođe ranije.
„Želimo da festival bude otvoren i dostupan svima i da što više ljudi ima priliku da čuje kvalitetnu muziku“, ističe Vuković.
I upravo bi to mogla biti jedna od najljepših potvrda petogodišnjeg rada – sve više ljudi želi biti tamo gdje Trebinje tih dana zvuči drugačije.
Jer cilj nikada nije bio samo napraviti još jedan muzički događaj. Cilj je bio stvoriti festival koji će imati vlastiti karakter. A nakon pet godina, čini se da je Trebinje Jazz Festival upravo to postao – festival u kojem muzika, grad i atmosfera čine jednu cjelinu.
