U petak, 2. oktobra 2026. godine, u Kulturnom centru Srebrenica održan je koncert projekta „Eho baštine“, na kojem su nastupili gitarista i kompozitor Mirza Redžepagić te članice ansambla „SA Sinfonietta“ – violinistice Tamara Arsovski i Alma Dizdar, violistica Aida Deljkić i violončelistica Belma Alić.
Postoje muzički susreti koji nastaju iz jednostavne ideje da se dva različita zvuka postave jedan pored drugog. A postoje i oni koji pokušavaju otkriti šta se događa kada se ti zvukovi zaista počnu slušati, odgovarati jedan drugome i graditi zajednički jezik. Upravo iz takvog odnosa nastao je „EHO BAŠTINE“, koncertni projekat koji gitaristu i kompozitora Mirzu Redžepagića povezuje sa članicama ansambla „SA Sinfonietta“ i kroz koncertne susrete u bh. gradovima otvara prostor između flamenko gitare, klasične kamerne muzike i savremenog autorskog izraza.
Prva stanica ovog muzičkog putovanja bila je Srebrenica. U Kulturnom centru Srebrenica 2. oktobra ove godine predstavljen je program u kojem su uz Mirzu Redžepagića nastupile violinistice Tamara Arsovski i Alma Dizdar, violistica Aida Deljkić i violončelistica Belma Alić. Njihov zajednički nastup nije bio zamišljen kao susret dva međusobno udaljena žanra, nego kao istraživanje prostora koji između flamenka i evropske umjetničke muzike postoji mnogo duže nego što bi se na prvi pogled moglo pretpostaviti.
Jer flamenko i španska umjetnička muzika već decenijama razgovaraju.
U muzici Manuela de Falle, Isaaca Albéniza i Joaquína Rodriga elementi španske tradicionalne muzike nisu tek dekorativni dodaci evropskom kompozicionom jeziku. Ritmički obrasci, modalnost, karakteristična melodika, harmonijski odnosi i sam idiom gitare postajali su dio unutrašnje strukture njihovih djela. Istovremeno, flamenko gitara je kroz generacije svojih velikih izvođača izlazila iz okvira tradicionalnih formi, razvijajući vlastiti koncertni jezik i sve snažnije potvrđujući gitaru kao samostalan i kompleksan instrumentalni izraz.
Upravo je ta historijska povezanost bila jedna od ključnih tačaka programa „Eha baštine“.
Na repertoaru su se našla djela Manuela de Falle, Isaaca Albéniza i Joaquína Rodriga, ali i kompozicije Paca de Lucíe, Sabicasa, Niña Ricarda i Estebana de Sanlúcara. Na jednom koncertu tako se susreću različite generacije i različiti pravci razvoja španskog muzičkog naslijeđa, od komponovane umjetničke muzike koja je tradicionalne idiome pretvarala u dio vlastitog jezika, do flamenko gitarista koji su upravo iz izvođačke tradicije proširivali granice instrumenta i njegovog repertoara.
Takav izbor nije tek pitanje repertoarske atraktivnosti. On omogućava da se čuju dva različita pravca istog procesa. Kod Albéniza, de Falle ili Rodriga špansko tradicionalno naslijeđe ulazi u prostor komponovane umjetničke muzike i dobija novu harmonijsku, ritmičku i formalnu organizaciju. Kod velikih flamenko gitarista promjena se događa iznutra, kroz izvođačko iskustvo, improvizacijski impuls, individualizaciju izraza i postepeno osamostaljivanje koncertnog repertoara.
Kada se ta dva toka postave u isti muzički prostor, njihove razlike više nisu prepreka nego postaju dio priče.
Za „EHO BAŠTINE“ posebno je važan način na koji je taj repertoar prilagođen sastavu koji spaja flamenko gitaru i gudački kvartet. Sve aranžmane za ovaj sastav napisao je Mirza Redžepagić, radeći na njima mjesecima i tražeći zvučni prostor u kojem će dva različita izvođačka iskustva moći funkcionisati kao ravnopravni kamerni partneri.
Gitara u tom odnosu nije samo nosilac flamenko karaktera, niti gudački kvartet služi kao njena pozadina. Redžepagićeva gitara zadržava svoju prepoznatljivu artikulaciju, ritmičku preciznost i energiju flamenko izraza, dok gudači preuzimaju i razvijaju melodijske linije, šire harmonijski prostor i mijenjaju samu perspektivu iz koje se poznate kompozicije mogu čuti.
Tako nastaje novi kamerni prostor. On ne pokušava izbrisati razliku između flamenka i klasične muzike, već je koristi kao jednu od svojih najvažnijih muzičkih vrijednosti.
U tome je i posebnost ovog projekta: flamenko se ne „prilagođava“ klasičnoj muzici, niti se klasični gudački zvuk pokušava pretvoriti u nešto što nije. Dva jezika ostaju prepoznatljiva, ali u zajedničkom muziciranju počinju dobijati nove mogućnosti.
Važan dio programa predstavljaju i autorske kompozicije Mirze Redžepagića, uključujući djela sa albuma „CYCLES“. Njegov autorski rad nastavlja upravo onu liniju na kojoj je postavljen čitav koncertni program – flamenko nije konačna tačka, nego polazište za dalji razvoj muzičkog jezika.
U Redžepagićevom stvaralaštvu gitara je mjesto susreta različitih muzičkih iskustava. Uz flamenko i klasičnu muziku, njegov izraz uključuje iskustva maqama, jazza i drugih muzičkih tradicija, stvarajući prostor u kojem se različiti idiomi ne takmiče za prevlast nego međusobno oblikuju. „CYCLES“ je dio tog autorskog kontinuiteta, a njegovo uključivanje u program „Eha baštine“ daje projektu savremenu dimenziju: nakon pogleda prema naslijeđu dolazi i pitanje šta se iz tog naslijeđa može napraviti danas.
Upravo se tu „Eho baštine“ udaljava od ideje klasičnog koncerta posvećenog tradiciji. Baština ovdje nije muzejski predmet. Ona je živi materijal koji se može preoblikovati, presložiti i ponovo čuti iz drugačije perspektive.
Saradnja sa „SA Sinfonietta“ dodatno otvara taj prostor. Članice ansambla više od petnaest godina zajedno djeluju u različitim kamernim projektima, razvijajući iskustvo koje ne ostaje zatvoreno unutar strogo definisanih žanrovskih granica. Takvo iskustvo omogućilo je da susret sa Redžepagićevim autorskim jezikom ne bude tek formalni eksperiment, nego stvarni prostor razmjene izvođačkih iskustava.
Za gudače to znači ulazak u ritmički i artikulacijski svijet flamenka, dok se za gitaru otvara mogućnost da svoj idiom sagleda unutar drugačije harmonijske i kamerne strukture. Upravo ta razmjena preispituje uobičajene izvođačke navike i otvara pitanje koliko se jedan muzički jezik može promijeniti kada ga počnu oblikovati instrumenti i iskustva iz drugog svijeta.
Srebrenica je zato bila više od mjesta prvog koncerta. Bila je početak puta na kojem se „Eho baštine“ ne zadržava na jednoj interpretaciji, nego svoj koncept prenosi iz jednog grada u drugi i svaki put iznova uspostavlja odnos između prostora, publike i muzike.
Nakon Srebrenice, koncertna priča se nastavlja kroz Bosnu i Hercegovinu. Sljedeći nastup u okviru projekta planiran je za 21. oktobar, kada će sa ansamblom „SA Sinfonietta“ nastupiti gitarista Boško Jović. Time se koncept dodatno širi i pokazuje da „Eho baštine“ nije vezan za jednog izvođača niti za jednu interpretaciju flamenko gitare, nego otvara prostor različitim gitarističkim senzibilitetima i njihovom susretu sa gudačkim zvukom.
Od Manuela de Falle, Albéniza i Rodriga do Paca de Lucíe, Sabicasa, Niña Ricarda i Estebana de Sanlúcara, a potom do savremenog autorskog svijeta Mirze Redžepagića i „CYCLES“, repertoar projekta zapravo prati jednu veliku muzičku priču – priču o tome kako tradicija putuje, mijenja se i dobija nove oblike, a da pritom ne gubi vezu sa svojim porijeklom.
Možda je upravo zato naziv „Eho baštine“ precizan. Eho nije kopija izvornog zvuka. On ga prenosi dalje, mijenja mu prostor i vraća ga publici u novom obliku. Tako i ovaj projekat uzima tragove različitih muzičkih tradicija i pušta ih da odjeknu u novom kamernom prostoru – između flamenko gitare, gudačkog kvarteta i savremenog autorskog jezika. „Eho baštine“ podržali su Vlada Kantona Sarajevo i Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica.
